|
Sulta (Otorite) Ümmete
Aittir
Yönetime
ilişkin bu esas, şeriatın halife seçiminin ümmetçe yapılmasını
şart koşması ve Halife’nin yetkisini ümmetin biatı ile almasından
çıkarılmıştır. Şeriat'ın Halife seçiminin ümmetçe olmasını
şart koşmasına gelince: Biat meselesi bir çok hediste açıkça
beyan edilmiştir. Müslim, Ubâde b. es-Samit’ten şu hadisi
rivayet etmiştir: "Biz kolaylıkta ve zorluk anında, iyi ve kötü
günlerimizde dinlemek ve itaat etmek üzere Rasulullah (s.a.v.)'e biat ettik."
Cerir b
Abdullah'tan: "Ben Rasulullah (s.a.v.)'e dinleyip itaat etmek
ve her Müslümana nasihatte bulunmak üzere biat ettim"
Ebu Hüreyre'den,
Rasulullah (u) şöyle dedi: "Üç kişi vardır ki kıyamet gününde Allah
onlarla konuşmayacak ve onları temize de çıkarmayacaktır. Onlar için
elim bir azap vardır. Bunlardan birincisi, yol kenarında yeterli
suyu bulup ta o sudan yolcuları faydalandırmayan kimse. İkincisi sırf
dünya çıkarı için bir imama biat edip eğer imam kendisine
istediklerini verirse biatına vefa gösterip istediğini elde
edemezse biatından dönen kimse. Üçüncüsü ise ikindi namazından
sonra birisine bir mal satıp da Allah adına yemin ederek -kendisine
o fiyat verilmediği halde- mala şu kadar fiyat verildiğini söyleyip
Allah adına yemin eden ve karşısındakini kandıran kimse.”
Görüldüğü
üzere biat Halife tarafından ümmete değil, ümmet tarafından
Halife'ye yapılan bir akittir. Müslümanlar Halife'ye biat ederek
onu kendilerine yönetici atarlar. Nitekim Raşid Halifeler de ümmetten
biat alarak Halife olmuşladır. Beyat vasıtasıyla halifenin yetki
alması hususu "itaatla" ve "Hilafetin tek" olması
ile ilgili hadislerden açıkça anlaşılmaktadır. Müslim Abdullah
b. Amr b. el-As'tan rivayette şöyle diyor: “Ben
Rasul (s.a.v.)'den şunu söylediğini işittim:
"Her kim de bir imama
beyat edip beyat ettiğini ifade etmek üzere onunla tokalaşır ve
kalbi bir tasdikle bir imama biat ederse ona gücü yettiği kadar
itaat etsin. Eğer imamlık konusunda bir başkası
gelip ilk biat edilenle çekişmeye ve çatışmaya kalkarsa onun
boynunu vurun.”
Nafi'den: “Bana Abdullah b. Ömer şöyle dedi: Ben Rasulullah (s.a.v.)’in şöyle dediğini
işittim: "Allah'a
itaatten elini çeken bir kimse kıyamet günü delilsiz olarak
Allah'a ulaşır. Boynunda bir biat bulunmaksızın ölen bir kişi
cahiliye ölümü ile ölmüş olur."
İbn Abbas
Rasulullah (s.a.v.)'den şu hadisi rivayet etmiştir: "Emirinden hoşlanmadığı bir şey gören
kimse ona sabretsin. Zira bir karış dahi olsa sultadan (Halife’nin
otoritesinden dışarı çıkan hiç bir kişi yoktur ki öldüğünde
cahiliye ölümü ile ölmemiş olsun.”
Ebu Hüreyre,
Nebi (s.a.v.)'den şu hadisi rivayet etti: "İsrail oğullarını Nebiler idare
ediyordu. Her ölen Nebinin yerine bir yenisi geliyordu. Ancak benden
sonra Nebi yoktur. Benden sonra Halifeler, birçok Halifeler olacaktır.” Ashab: “Böyle bir zamanda
bize ne emredersiniz?”dediler.Allah Rasulü: “Öncelikle kime biat ettiyseniz onun beyatına
bağlı kalınız. Sonra da onlara haklarını veriniz. Şüphesiz
Allah onlara tebalarına karşı yaptıklarından hesap soracaktır.”
diye buyurdu.”
İşte
bu hadisler Halife’nin ancak böyle bir biatla sultayı (yetki ve
otorite) elde edebileceğine işaret etmektedir. Zira Allah,
Halife’ye yapılan biat sebebi ile ona itaatı farz kılmıştır.
Hadiste, "Her kim bir imama
biat ederse... ona itaat etsin" buyurmuştur. Çünkü o
halifeliği beyatla elde etmiştir. Ve beyat sebebiyle ona itaat vacip
olmuştur. Kısaca Halife sultayı ümmetten, ümmetin kendisine biatı
ile almış ve ümmetin biatı sebebi ile ona itaat farz olmuştur. Bu
ve benzeri deliller sultanın ümmete ait olduğuna delalet eder.
Rasulullah (s.a.v.), Rasul olmasına rağmen insanlardan biat almıştır.
Ancak Rasulün aldığı biat sulta hususunda alınmış bir biattır.
Yoksa nübüvveti üzerine alınmış bir biat değildir. Zira bu biat
erkek ve kadınlardan alındığı halde çocuklardan alınmamıştır.
Bu nedenle Halife’yi seçenlerin, Allah'ın Kitabı’na ve Rasulü’nün
sünnetine göre ona biat edenlerin Müslümanlar olmaları, diğer
taraftan da Halife’nin böyle bir beyat ile sultaya sahip olması,
Halife’yi tayin yetkisinin ümmete ait olduğuna ve bunu dilediğine
verebileceğine açık bir delildir.
|