|
Halife’nin Başkanlık Süresi
Halife’nin başkanlık süresi için belirlenmiş bir müddet
yoktur. Şeriatı korumaya, şeriat hükümlerini uygulamaya, devlet işlerini
yönetmeye, Halifeliğin sorumluluklarını ifa etmeye devam ettiği sürece
Halife kalmaya devam eder. Çünkü hadislerde yer alan "bey’at" nassı mutlak
olarak gelmiş ve belirli bir süre kaydı taşımamıştır. Enes b.
Malik'in Rasulullah (s.a.v.)'den rivayet ettiği şu hadis te böyledir:
"Başı kuru üzüm
tanesi gibi Habeşli bir köle tarafından yönetilseniz dahi dinleyip
itaat ediniz.”
Müslim’in, Ümmü'l Husayn yoluyla rivayet ettiği bir başka
hadiste ise: "Allah'ın
Kitabına göre sizi yönettiği sürece"
denilmektedir. Aynı şekilde Raşit Halifelerden her birisine de
mutlak şekilde bey’at edilmiştir. Hadislerde varid olan bey’at
da budur. Halifelik süreleri sınırlı değildi. Onlardan her birisi
kendilerine bey’at edildiği zamanda vefat ettikleri zamana kadar
Halifelik görevini üstlenmişlerdir. Halifeliğin belirli bir süresinin
olmadığı, aksine mutlak olduğu sahabenin icmaları ile de
belirlenmiş bir husustur. Bir kimseye Halife olarak bey’at edildi
mi ölünceye kadar o kimsenin Halifeliği devam eder.
Ancak
Halife’nin kendiliğinden azledilmiş olmasını gerektirecek yahut
da azlini gerektirecek herhangi bir durum ortaya çıkacak olursa
Halifelik süresi sona erer ve azledilir. Fakat
bu uygulama o kişinin Halifelik süresinin sınırlandığı anlamına
gelmez. Halifelikten azletme olayı, Halife olabilme şartlarının
ortadan kalkmasını gerektiren bir olayın ortaya çıkmasıdır.
Zira şer’î nass ve sahabenin icması ile sabit olan bey’at sözleşmesi,
Halifelik süresinin sınırlandırılmamasını gerektirmektedir.
Ancak Halifelik süresi kendisine yapılan bey’atın
gereklerini yerine getirmekle sınırlıdır. Yani Kitap ve sünnet
gereğince amel etmek ve hükümlerini uygulamakla sınırlıdır. Şeriatı
korumayacak ya da uygulamayacak olursa azledilmesi gerekir.
|